Woda jest cennym zasobem o istotnym znaczeniu dla życia człowieka i prawidłowego funkcjonowania społeczeństwa. Dlatego każde zakłócenie ciągłości jej dostaw stanowi poważne ryzyko zarówno dla zdrowia publicznego, jak i dla bezpieczeństwa państwa. 

Identyfikacja zagrożeń
Przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne działają dziś w rzeczywistości, w której na tradycyjne ryzyka eksploatacyjne nakładają się nowe zagrożenia społeczne, regulacyjne, technologiczne i klimatyczne. Z perspektywy menedżerskiej nie chodzi już tylko o to, aby „utrzymać ruch” i usuwać awarie, ale o zapewnienie ciągłości działania usługi kluczowej dla zdrowia publicznego, bezpieczeństwa mieszkańców i stabilności państwa. Gwarancja bezpieczeństwa dostaw czy jakości dobrej wody oraz niezakłócony odbiór ścieków to nie zwykła usługa komunalna. To element infrastruktury krytycznej, od którego zależy codzienne funkcjonowanie szpitali, szkół, zakładów 
pracy i całych miast. 

Pierwszą grupę zagrożeń stanowią czynniki społeczne. W czasach powszechnego dostępu do mediów społecznościowych może się zdarzyć, że niepotwierdzona, często nieprawdziwa informacja o „zatruciu wody” w ciągu kilkudziesięciu minut wywoła panikę, masowe zakupy wody butelkowanej i utratę zaufania do przedsiębiorstwa. Kolejnym zagrożeniem są akty wandalizmu, nielegalne używanie 
hydrantów oraz kradzieże elementów infrastruktury, zwłaszcza metali. Inne, nie mniej ważne wyzwanie to problemy kadrowe: starzenie się załogi (średnia wieku 50+ nie jest wyjątkiem), niedobór specjalistów (zwłaszcza w mniejszych miejscowościach) i ryzyko utraty wiedzy operacyjnej, która przez lata bazowała na doświadczeniu mistrzów i kierowników, a rzadziej na procedurach i systemach. 

Polityka i regulacje 
Drugą grupą zagrożeń są uwarunkowania polityczne i regulacyjne. Sektor wod-kan znajduje się pod rosnącą presją wdrażania dyrektyw unijnych i ciągłych prób zmiany prawa wodnego oraz ustawy zaopatrzeniowej na poziomie krajowym. Wymienić 
tu należy m.in.: 

• Dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/2184 z dnia 16 grudnia 2020 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi.
• Dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2555 z dnia 14 grudnia 2022 r. w sprawie środków na rzecz wysokiego wspólnego poziomu cyberbezpieczeństwa na terytorium Unii.
• Dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/3019 z dnia 27 listopada 2024 r. dotyczącą oczyszczania ścieków komunalnych.

Odwlekanie wdrożenia nowych obowiązków oznacza w praktyce ryzyko kar, a to może przełożyć się na wzrost kosztów funkcjonowania przedsiębiorstwa. Dodatkowo, obecna sytuacja geopolityczna coraz mocniej wpływa na ceny i dostępność energii, chemikaliów oraz części zamiennych, a sytuacja na rynku nie ma już takiej stabilności jak kiedyś. W efekcie zarządzanie przedsiębiorstwem wodociągowym przestaje być wyłącznie kwestią utrzymania majątku i bieżącej eksploatacji. Coraz wyraźniej staje się zarządzaniem złożonym organizmem, który musi umieć reagować na zmienność otoczenia, ograniczać ryzyka i zachowywać zdolność do działania w warunkach niepewności. Przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne wchodzą coraz mocniej i szybciej w obszar charakterystyczny dla firm typowo rynkowych, gdzie niepewność funkcjonowania nie tylko jest nie do uniknięcia, ale wręcz musi być założoną z góry oko
licznością, do której dostosowuje się strategię działania. Warunki niepewności, w jakich działa typowe przedsiębiorstwo nastawione na zysk, charakteryzuje dynamizm, ryzyko, brak wiedzy i nieprzewidywalność. Ogół tych zjawisk możemy określić jako rzeczywistość  VUCA, czyli zmienność, niepewność, złożoność oraz niejednoznaczność. 

Czytaj ciąg dalszy w cyfrowym wydaniu czasopisma Kierunek Wod-Kan (s. 56)